یوسف خوسفی

کربلایی یوسف خوسفی ملقب به ناظر علی‌شاه، فرزند استاد زین‌العابدین رنگرز، در دوازدهم ربیع‌الاول سال ۱۳۳۲ قمری (مطابق ۱۹ بهمن ۱۲۹۲ خورشیدی) درگذشته است. وی چهار برادر به نام‌های یعقوب، عبدالله، محمد و حسن داشته است. او از شاعران ناشناختهٔ عصر قاجار است که تأثیری عمیق از سعدی و حافظ پذیرفته است. این تأثیرپذیری به ویژه در مورد سعدی، در اشعار و مقدمهٔ خودنوشتِ یوسف (که تنها نثر موجود به قلم اوست) به وضوح دیده می‌شود و نشان از تأثیر فراوان گلستان بر نثرش دارد. بی‌گمان، پس از قلهٔ بی‌بدیل شعر و ادب خوسف، یعنی ابن‌حسام، جایگاه دومین سخن‌سرای نامی این شهر شایستهٔ اوست. کربلایی یوسف شاعری غزل‌سراست و در میان آثارش، افزون بر ۳۹۰ غزل، تعدادی مثنوی، ترجیع‌بند و رباعی نیز دیده می‌شود که اندیشه‌های عرفانی و صوفیانه در آن‌ها به وضوح مشهود است. وی در پایان مقدمهٔ دیوان خود چنین آورده است: «این چند کلمه را از راه نصیحت و موعظه ننوشتم و به یادگار گذاشتم تا هر کس بخواند، در حلقهٔ عارفان و عاشقان حقیقی داخل شود و دستورالعمل خود قرار دهد و به وسیلهٔ این نکات و نظر همت درویشان، خود را به سرمنزل نجات برساند و شهد عشق و محبت را به کام بچکاند. مدتی به نظم و نثر پرداختم و جمع‌آوری نمودم و این کتاب را مسمّی به «کنزالاسرار» نمودم.» کاتب دیوان کربلایی یوسف، حاج علی فرزند حاج ملا احمد خوسف‌رودی است. یک نسخه از این دیوان نزد خاندان محترم گلشن (از نوادگان مرحوم کربلایی یوسف) نگهداری می‌شود و نسخهٔ دیگری نیز در کتابخانهٔ مرحوم سالک موجود بوده که مصحح از آن بهره برده است. دیوان کربلایی یوسف خوسفی با عنوان «کنزالاسرار: دیوان غزلیات، مثنوی و رباعی سرودهٔ کربلایی یوسف خوسفی در قرن سیزدهم» به همت شادروان غلامحسین سالک در سال ۱۳۹۸ توسط انتشارات نیم‌دایره به طبع رسیده است.متأسفانه این اثر حتی پس از انتشار نیز در میان جامعهٔ شعر و ادب خراسان جنوبی چندان که باید شناخته نشده است و مغفول مانده است. امید است معرفی این شاعر ارزنده و کمترشناخته‌شدهٔ سرزمین کهن قهستان در گنجور، راه را برای شناخته‌شدن هر چه بیشتر او بگشاید.آثار این شاعر دیار خوسف به همت آقای مصطفی علی‌زاده در گنجور در دسترس قرار گرفته است.