خلوتی با میبدی
النوبة الثانیة
۹۱- سورة الشمس- مکیة
❧
هوَ الحَبیببه نام آن‌که جان را فکرت آموخت
❧❦
۱
این سوره دویست و چهل حرفست، پنجاه کلمه و پانزده آیه، جمله به مکه فرو آمد و درین سوره هیچ ناسخ و منسوخ نیست. و فی الخبر عن ابی بن کعب قال: قال رسول اللَّه (ص): من قرأ سورة «و الشّمس» فکانّما تصدّق بکلّ شی‌ء طلعت علیه الشّمس و القمر.
۲
قوله: وَ الشَّمْسِ وَ ضُحاها ای اشراقها اذا ارتفعت و بلوغها «ضحی» النّهار. و قیل: المراد به النّهار کلّه «وَ الشَّمْسِ» سراج النّهار لقوله: وَ جَعَلَ الشَّمْسَ سِراجاً. و قیل: «ضحی» حین تطلع «الشّمس» فیصفو ضوءها. و قال مقاتل «ضحیها» ای حرّها کقوله فی سورة طه: «وَ لا تَضْحی» ای لا یوذیک الحرّ.
۳
وَ الْقَمَرِ إِذا تَلاها ای تبعها «و القمر» یتلوا «الشّمس» لیلة الهلال تغرب «الشّمس» و یغرب «القمر» بعقبها یقال. هذا تلو هذا، ای تابعه و نظیره. قال الزجاج: لیلة البدر یتلوها فی الاضاءة و النّور الکامل.
۴
وَ النَّهارِ إِذا جَلَّاها الهاء راجعة الی الارض، ای «جلّی» الارض او الی «الشّمس» ای «جلّی» «الشّمس» و کشفها باضاءتها و ذلک لانّ «الشّمس» انّما یتبیّن اذا انبسط «النّهار». و قیل: الهاء کنایة عن الظّلمة فان لم یجر کما ذکر لانّ معناها معروف.
صفحهٔ ۱ از ۶