خلوتی با فردوسی
هجونامه (منتسب)
فردوسی
❧
هوَ الحَبیببه نام آن‌که جان را فکرت آموخت
❧❦
۱
نظامی عروضی در کتاب «چهار مقاله» آورده که چون فردوسی از ناچیزی صلهٔ سلطان محمود غزنوی رنجید از غزنه گریخت و به طبرستان نزد سپهبد شهریار از آل باوند رفت و محمود را هجا گفت. اما به خواست سپهبد آن هجونامه را نابود کرد و تنها شش بیت از آن باقی ماند که نظامی عروضی آن را در «چهار مقاله» نقل کرده است. اما ادبای امروزی عموماً به دلایل مختلف از سستی ابیات در دست‌رس از
هجونامه و ناهمخوانی آن با زبان فردوسی گرفته تا ناهمخوانی تعداد ابیات آن
با گزارش نظامی عروضی در انتساب این ابیات به فردوسی تردید کرده‌اند، آن را
جعلی دانسته‌اند و آن را از آن فردوسی و در شأن او ندانسته‌اند. با این حال از آن جا که بعضی از ابیات مندرج در این هجونامه از جمله بیت
معروف «بسی رنج بردم در این سال سی / عجم زنده کردم بدین پارسی» به غلط یا
درست به نام حکیم طوس معروف است و بر سر زبان‌هاست جهت اطلاع
دوستان از تردید در انتساب این ابیات به فردوسی آن را به عنوان پیوست
شاهنامه به گنجور اضافه کردیم. دوستان علاقمند به مطالعهٔ بیش‌تر در این
زمینه می‌توانند به مقالهٔ «با هجونامه چه باید کرد؟» به قلم استاد جلال
خالقی مطلق مندرج در شمارهٔ ۱۱۵ مجلهٔ بخارا مراجعه کنند.
۲
اَیا شاه محمود کشورگشای!ز کس گر نترسی بترس از خدای
۳
گر ایدون که گیتی به شاهی تو راستنگویی که این خیره گفتن چراست
۴
که بددین و بدکیش خوانی مرامنم شیر نر، میش خوانی مرا
صفحهٔ ۱ از ۱۲